ΒΕΡΓΙΝΑ ΗΜΑΘΙΑΣ

Η αρχαία πόλη που βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες των Πιερίων ταυτίζεται με βεβαιότητα με τις Αιγές, την αρχαία πρωτεύουσα του βασιλείου της κάτω Μακεδονίας.
Ο χώρος κατοικείτο, σύμφωνα με τις ενδείξεις, συνεχώς από την Εποχή της πρώιμης Χαλκοκρατίας (3η χιλιετία π.Χ.), ενώ ήδη κατά την πρώιμη Εποχή του Σιδήρου (11ος – 8ος αιώνας π.Χ.) ήταν ένα σημαντικό πλούσιο και πολυάνθρωπο κέντρο. Η εποχή όμως της ακμής της πόλης ήταν τα αρχαϊκά (7ος – 6ος αιώνας π.Χ.) και τα κλασικά χρόνια (5ος και 4ος αιώνας π.Χ.), οπότε αποτελούσε το σημαντικότερο αστικό κέντρο της περιοχής, έδρα των Μακεδόνων βασιλέων και τόπο όπου συγκεντρώνονταν τα σημαντικότερα πατροπαράδοτα ιερά.
Οι Αιγές ήταν περίφημες στην αρχαιότητα για τον πλούτο των βασιλικών τάφων που βρίσκονταν στην εκτεταμένη νεκρόπολη της πόλης.Οι ανασκαφές στην περιοχή άρχισαν το 1861 από τον Γάλλο αρχαιολόγο L.Heuzey. Την εποχή εκείνη ήρθαν στο φως ένας τάφος και μέρος του ανακτόρου της αρχαίας πόλης. Συνεχίστηκαν μετά την απελευθέρωση της Μακεδονίας, το 1938 από αρχαιολόγους του πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, με επικεφαλής τον καθηγητή Κ.Α.Ρωμαίο.
Μετά από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, την σκυτάλη ανέλαβαν οι καθηγητές Μ.Ανδρόνικος και Γ.Μπακαλάκης. Ο Μανόλης Ανδρόνικος κατά τη δεκαετία του ‘50 και ‘60 ανέσκαψε το νεκροταφείο των τύμβων.
Παράλληλα, ανασκάφηκε το ανάκτορο από το Αρχαιολογικό Τμήμα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και τμήμα της νεκρόπολης από την Αρχαιολογική Υπηρεσία του Υπουργείου Πολιτισμού. Το 1977 η σκαπάνη του Μ.Ανδρόνικου έφερε στο φως τους βασιλικούς τάφους της Μεγάλης Τούμπας, ανάμεσα στους οποίους σημαντικότερος ήταν εκείνος του Φιλίππου Β’ (359-336 π.Χ.) μία ανακάλυψη που θεωρήθηκε ως ένα από τα σημαντικότερα αρχαιολογικά γεγονότα του αιώνα μας. Από τότε η ανασκαφή συνεχίζεται και έχει αποκαλύψει σειρά σημαντικών μνημείων.
Με την ανακάλυψη των βασιλικών τάφων το 1977 άρχισε και το έργο συντήρησης των περίφημων τοιχογραφιών που βρέθηκαν σε αυτούς, ενώ, παράλληλα, δημιουργήθηκε επί τόπου εργαστήριο συντήρησης για τη διάσωση και αποκατάσταση των εξαιρετικά σημαντικών κινητών ευρημάτων που περιείχαν (χρυσελεφαντοστέινες κλίνες, μεταλλικά αγγεία κ.τ.λ. Για την προστασία των βασιλικών τάφων κατασκευάστηκε (ολοκληρώθηκε το 1993) υπόγειο κτίριο που εγκιβωτίζει και προστατεύει τα αρχαία μνημεία, διατηρώντας σταθερές τις συνθήκες θερμοκρασίας και υγρασίας, πράγμα απαραίτητο για τη σωτηρία των τοιχογραφιών.
Το κτίσμα αυτό εξωτερικά έχει τη μορφή χωμάτινου τύμβου.